Historia PDF Drukuj Email
Wpisany przez Administrator   
sobota, 17 kwietnia 2010 14:22

 

Wieś ma charakter wsi widlicy. Obiektem wyróżniającym się jest budynek barokowego kościoła z XVIII w., oraz budynek świetlicy wiejskiej i budynek stacjitransformatorowej. We wsi znajdują się także zabytkowe budynki mieszkalne m.in. dawny młyn, remiza strażacka, oraz dom z początków XX w. zbudowany metodą muru pruskiego i budynek dawnego zajazdu z XIX w.


JODŁOWICE POPRZEZ WIEKI

Na początku XIV wieku obszar na którym założono Jodłowice należał do księcia głogowskiego Henryka III. Książę zapisał na rzecz klasztoru cystersów w Lubiążu teren położony między Urazem i Kręskiem. Cystersi znani byli z gospodarności i zapobiegliwości w średniowieczu. Dzięki ich zabiegom powstało wiele osad, zakładano stawy rybne ( np. w okolicach Milicza ), młyny itd. Przypuszczalnie już wówczas las wokół dzisiejszych Jodłowic także należał do cystersów, choć pierwsza wzmianka o ich obecności w tym miejscu pochodzi z 1418 i 1432 roku i dotyczy sporów o granice posiadłości wiejskich, min. z Radeczem ( Pathendorf ). Ale pierwsza wzmianka dotycząca miejscowości występuje w dokumencie z 1313 roku. Wówczas Otto von Tannynwald sprzedał jednemu z wrocławskich mieszczan młyn i staw rybny. Nazwa miejscowości Tannynwald wskazuje na to, że miejscowa ludność była pochodzenia niemieckiego. Drugi wniosek to taki, że nazwa powstała w związku z terenem leśnym, obfitującym w jodły, stąd tłumaczenie polskie Jodłowic. Kiedy po II wojnie światowej ustalano polskie nazwy na ziemiach zachodnich, zastanawiano się nad wersją Jodłowy Las. Do 1945 roku niemiecka nazwa brzmiała Tannwald.

Nie wiadomo kiedy zbudowano pierwszą świątynię w Jodłowcach. Pierwsza wzmianka mówi oistnieniu świątyni w 1499 roku.Wiadomo natomiast, że aż do połowy XVII wieku kościół podlegał świątyni w Łososiowicach ( Losswitz ). Jako świątynia katolicka wymieniana jest w dokumentach w 1653 roku. Wcześniej ( 1650 ) miała być tu świątynia ewangelicka.  Od II połowy XVII wieku kościół jodłownicki podlegał świątyni w Rościsławicach ( Riemberg ). Rościsławicki kościół w latach 1654 – 1708 był świątynią katolicką. W wyniku wojen śląskich w latach 1740-1742 między Austrią i Prusami, Dolny Śląsk przeszedł pod panowanie pruskie. Wzrosła aktywność ludności protestanckiej. W Rościsławicach w 1776 roku zbudowano świątynię ewangelicką, natomiast w 1783 roku, w Jodłowcach powstał kościół w stylu barokowym. Z tego czasu na wyposażeniu kościoła pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża św. znajduje się ołtarz główny, ambona, konfesjonał i krucyfiks, wykonane z drewna w stylu barokowym. Także obrazy ( św. Jan Nepomucen, Stacje Drogi Krzyżowej), 4 lichtarze i naczynie na wodę święconą wykonane z cyny. Przykościelny cmentarz zachował pomniki na grobach zmarłych z XIX wieku ( min. z 1854 i 1894 roku ). Przy tej okazji warto wspomnieć o dwóch pozostałych cmentarzach, jeden, przy drodze do Brzegu Dolnego, ewangelicki – jest dzisiaj mocno zniszczony i zaniedbany. Drugi cmentarz, obecnie używany, był wykorzystywany już przed wojna. Przy drodze znajduje się tzw „Denkmall „, czyli pomnik dziękczynny za udział mieszkańców w czasie I wojny światowej. Pierwotnie pomnik miał tablice z odpowiednim napisem oraz nazwiska uczestników wojny. Obecnie jest mocno zniszczony.

W połowie XVII wieku Jodłowice ( zapisane w formie Tannewald ) potwierdzały przynależność do cystersów. Kiedy w 1810 roku państwo pruskie zlikwidowało wszystkie klasztory, Jodłowice znalazły się w granicach powiatu wołowskiego.

Jodłowice to typowa wieś ulicówka, ukształtowana w XIX i na początku XX wieku. W latach 1920 – 1923 była tu kopalnie torfu, zamknięta ze względu na zanieczyszczenie środowiska. Zatrudniała ona od 50 do 60 pracowników. We wsi był młyn wodny, poświadczony już w latach 40-tych XIX wieku. Z 1905 roku pochodzi budynek dawnej szkoły, obecnie wyremontowany przeznaczony na świetlicę. Zabudowa Jodłowic pochodzi z końca XIX i pierwszej połowy XX wieku. Z zabytków warto wspomnieć o krzyżu pokutnym w lesie do Rościsławic. Zwyczaj stawiania krzyży w miejscu zbrodni pochodzi z czasów średniowiecza. Zbrodniarz który przyznał się do czynu miał osobiście wykonać i ustawić kamienny pomnik zbrodni w miejscu jej wykonania. Prócz tego musiał płacić na rodzinę ofiary odpowiednia ilość pieniędzy, zadbać o przyszłość dzieci ofiary itd. Te humanitarne aspekty średniowiecznego prawodawstwa były stosowane także w czasach późniejszych – w XVII, a nawet XVIII wieku, lecz raczej jako prawo zwyczajowe niż karne. Na terenie rezerwatu znajduje się głaz narzutowy, nazywany przed wojną „Romerstein”, czyli” Kamień Romera”, od nazwiska niemieckiego geologa i paleontologa, profesora Uniwersytetu Wrocławskiego. Natomiast przypisywany do okolic Jodłowic kamień Hitlera ( Hitlerstein ) który ma być ustawiony obecnie przed „Rokitą”i upamiętniać pracujących tu więźniów w czasie ostatniej wojny, nie jest zgodny z rzeczywistością.” Kamień Hitlera” zaznaczony jest na niemieckich mapach z lat II wojny światowej przy drodze koło Rościsławic.

Liczba mieszkańców Jodłowic ulegała zmianom. W 1787 roku mieszkało tu 300 osób, w 1845 – 431 osób, w 1885 – 356 osób, w 1905 – 303 osoby, w 1925 – 366 osób, w 1933 – 337 osób. W 1925 roku  było 279 ewangelików i 87 katolików.

Koło Jodłowic znajdowały się do czasów ostatniej wojny dwie małe osady – Vogtswalde i Warteberg.  Vogdtswalde położony był między Jodłowcami i Starym Dworem. Była to stara miejscowość wymieniana jako Woycecho w 1263 roku. Nazwa sugeruje, że mieszkała tu ludność słowiańska. Miejscowość była wymieniana także w czasach późniejszych , min. w XIV wieku jako Woycesdorff. W czasie II wojny światowej liczyła kilkadziesiąt mieszkańców, było tu jedno duże gospodarstwo ( na mapach zaznaczone jako „hof” ) i kilka rozrzuconych domów po polach. Już w latach 40-tych Niemcy traktowali te miejscowość jako część składową Rościsławic. Po wojnie ustalono nazwę jako Wojcieszów ale miejscowość nie została zamieszkana i zniknęła z mapy. Bliżej Rościsławic był Warteberg. Była to także mała osada w której od 1910 roku znajdował się dom dziecka.

Andrzej Manasterski

Legendy, podania i fakty historyczne

Najstarsza wzmianka w dokumentach pochodzi z 1313 r., kiedy Otto von Tannynwald sprzedał Wincelowi de Preczov z Wrocławia młyn wraz ze stawem rybnym. Kolejne zapiski pochodzą z lat 1666-1667, kiedy wieś funkcjonowała pod nazwą Tannewald (las jodłowy). W tym czasie aż do 1810r. wieś należy do cystersów z Lubiąża. W okresie przedwojennymwieś bogata, o czym świadczy murowany kościół w stylu barokowym. We wsi znajdowała się fabryka sztućców, gdzie do produkcji rękojeści wykorzystywano również kość słoniową. W roku 1933 wieś liczyła 363 mieszkańców, a w 1939 - 351. We wsi znajdowała się również m.in. kopalnia torfu zamknięta w latach 20 XX w. Mieszkańcom znana jest legenda, która głosi, iż święta Jadwiga w drodze do Trzebnicy modliła się na kamieniu czego śladem miały być na nim odciśnięte kolana świętej. Istnieje również podanie mówiące, że w czasie II wojny światowej, będąc na polowaniu wódz III rzeszy odpoczywał na kamieniu. Oba przekazy dotyczą tego samego kamienia. Kamień ten jest obecnie pomnikiem cierpienia ludzkiego i wyzysku więźniów przez hitlerowców w podobozach Dyhernfurth I i II obozu pracy Gross-Rossen i znajduje się przed głównym budynkiem zakładów chemicznych PCC Rokita w Brzegu Dolnym.

Ważne postacie i przekazy historyczne

Carlo Ferdinando Roemro profesora Uniwersytetu Wrocławskiego, wybitny geolog i paleontolog, od którego nazwiska pochodzi nazwa głazu narzutowego zwanego „Kamieniem Rümera” Karol Józef Fiebig – burmistrz Kątów Wrocławskich w latach 1816-1861. Urodził się 06.04.1789r. w Tannwaldzie.

Zabytki i pamiątki historyczne

Barokowy kościół z 1783r (wzmiankowany w 1499r.)
Pomnik mieszkańców poległych w I wojnie światowej
Cmentarz przykościelny z XX wieku
Cmentarz parafialny z XX w. położony na wschód od wsi w lesie
Zaniedbany i zdewastowany cmentarz ewangelicki na południe od wsi
Krzyż pokutny znajdujący się w lesie
Budynek świetlicy wiejskiej z 1905r.
Budynek stacji transformatorowej z 1910r.
Dawny młyn z XIX w.
Budynek dawnego zaj
azdu z XIX w. ,do 1971r. Używany jako świetlica
Dawny budynek remizy strażackiej z XX w.
We wsi znajduje się pon
adto 16 innych budynków zabytkowych pełniących rolę
budynków mieszkalnych i gospodarczych m.in. dom
z początków XX w. zbudowany metodą muru pruskiego.

Barokowy kościół z 1783r Budynek świetlicy wiejskiej z 1905r.


Krzyż pokutny            Pomnik poległych w I Wojnie Światowej         Kamień Rümera


Poprawiony: poniedziałek, 21 czerwca 2010 14:01
 

Szukaj

Kalendarz

poprzednim miesiącu grudzień 2017 następnym miesiącu
P W Ś C Pt S N
week 48 1 2 3
week 49 4 5 6 7 8 9 10
week 50 11 12 13 14 15 16 17
week 51 18 19 20 21 22 23 24
week 52 25 26 27 28 29 30 31

Goście

Naszą witrynę przegląda teraz 43 gości